Periyodik Kontrol Yaptırmamanın Bedeli
Periyodik Kontrol Yaptırmamanın Bedeli
"Bu sene atlayalım, gelecek sene yaptırırız." Bu cümle, pek çok işletmede periyodik kontrolün ertelenme şeklidir. Oysa kontrolü ertelemenin bir maliyeti vardır ve bu maliyet, kontrolün kendisinden her zaman çok daha yüksektir. Bu yazıda periyodik kontrolü yaptırmamanın işletmeye neye mal olduğunu dört başlıkta ele alıyoruz.
1. İdari Para Cezaları
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, periyodik kontrolü yapılmamış iş ekipmanı için işverene idari para cezası öngörür. Bu ceza, her ekipman için ayrı ayrı uygulanır; yani 10 ekipmanı kontrolsüz olan bir işletme, 10 ayrı ceza ile karşılaşır. Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve işyerinin tehlike sınıfı ile çalışan sayısına göre katlanarak yükselir. Ayrıca aynı eksikliğin tekrarında cezalar daha da artmaktadır.
2. İş Durdurma
Denetimlerde hayati tehlike oluşturan bir durum tespit edilirse, iş müfettişleri o ekipman ya da bölüm için işi durdurma kararı verebilir. Kontrolsüz bir kazan, yük testi yapılmamış bir vinç veya raporu olmayan bir basınçlı kap bu kapsamdadır. İş durdurma; üretim kaybı, teslimat gecikmesi ve müşteri kaybı anlamına gelir; eksiklik giderilip yeniden kontrol yapılana kadar da devam eder.
3. Kaza Durumunda Hukuki ve Cezai Sorumluluk
Asıl bedel, bir iş kazası yaşandığında ortaya çıkar. Kazaya karışan ekipmanın periyodik kontrol raporu yoksa:
- İşveren ve işveren vekili hakkında taksirle yaralama veya ölüme sebebiyet suçlamasıyla ceza davası açılabilir.
- Çalışan veya yakınları tarafından maddi ve manevi tazminat davaları açılır.
- SGK, kazaya ilişkin yaptığı tüm ödemeleri işverene rücu eder; yani geri talep eder.
- Kusur oranı belirlenirken "periyodik kontrol yaptırmamış olmak" doğrudan işverenin aleyhine değerlendirilir.
Buna karşılık, güncel bir periyodik kontrol raporu, işverenin yükümlülüklerini yerine getirdiğinin en güçlü kanıtıdır ve kusur oranını önemli ölçüde düşürür.
4. Görünmeyen Maliyetler
- Sigorta sorunları: Kontrol raporu olmayan ekipmanlardan kaynaklanan hasarlarda sigorta şirketleri ödeme yapmayı reddedebilir.
- Ekipman ömrü: Erken tespit edilmeyen arızalar büyür; onarım yerine ekipman değişimi gerekir.
- Plansız duruşlar: Ani arıza, planlı kontrolün aksine üretimi en beklenmedik anda durdurur.
- İtibar kaybı: İş kazaları ve denetim cezaları, müşteri ve çalışan güvenini zedeler; ihale ve tedarikçi değerlendirmelerinde dezavantaj yaratır.
Karşılaştırma: Kontrol mü, Risk mi?
Bir ekipmanın yıllık periyodik kontrol ücreti, aynı ekipman için kesilecek tek bir idari para cezasının genellikle çok altındadır. Bir iş kazasının maliyeti ise kıyaslanamayacak kadar yüksektir. Periyodik kontrol, bir gider kalemi değil; işletmenin en ucuz sigortasıdır.
Sonuç
Periyodik kontrolü ertelemek tasarruf değil, birikmiş bir risktir. Ekipmanlarınızın kontrol tarihlerini kaçırmamak ve mevzuata tam uyum sağlamak için BYT Mühendislik ile iletişime geçin; Türkiye'nin her yerinde, ISO 17020 standardına uygun muayene hizmetiyle yanınızdayız.
